توجه : خانه رياضيات اصفهان هيچ نماينده‌ رسمي و شعبه ديگري ندارد. در صورت مشاهده چنين مواردي، درخواست مي‌شود تا از طريق تلفن 36692013 با خانه رياضيات اصفهان هماهنگ نمائيد.

آمار سایت
Stat
کاشیکاری‌های شبه بلورین در معماری دوران اسلامی

به گزارش پژوهشگران نشریه Science طراحی­های اسلامی قرون وسطی پیشتاز تحولات شگرفی در قالب­ها و طراحی­های کاشی هستند. براساس پژوهشی تازه، صنعتگران اسلامی قرون وسطی برای طراحی سطوح کاشی­های پر نقش و نگار، روش خاصی را در طراحی و قالب ابداع کرده بودند که به آنها امکان می­داد طرح­های بسیار ریز و ظریفی را در کاشی­ پیاده کنند، روشی که غرب سال‌ها با آن ناآشنا بود. نتیجه این پژوهش در شماره 23 فوریه نشریه "Science" که از سوی یک جامعه علمی غیرانتفاعی به نام انجمن پیشبرد علوم امریکا (به طور اختصار AAAS) منتشر می­شود، درج شده است. بسیاری از دیوارهای بناهای اسلامی قرون وسطی دارای طرح­های هندسی ستاره­ای شکل و چند ضلعی است که "گره" نام دارد و غالبا دارای یک روکش تزئینی با شبکه­ای از خطوط جناغی است. پژوهشگران عموما بر این باور بودند که صنعتگران قرون وسطی این طرح‌ها را با یک تخته صاف و پرگار ایجاد کرده­اند.

پیتر جی لو از دانشگاه هاروارد و پاول جی اشتاینهارت از دانشگاه پرینستون در مقاله خود در نشریه Science نشان می­دهدند که صنعتگران سده سیزدهم میلادی با بهره­گیری از مجموعه کوچکی از کاشی­های چندضلعی تزئینی، که نویسنده آن را "کاشی گره" نامیده، قالب­های گوناگونی راطراحی کرده­اند. به عقیده نویسندگان مقاله، شیوه "کاشی­گره" مطلوب­تر و دقیق­تر از شیوه قبلی بود و راه را برای یک جنبش علمی بزرگ در ریاضیات و طراحی اسلامی باز کرد. تاسده پانزدهم میلادی، قالب­های کاشی ترکیبی از طرح­های فوق­العاده گوناگون و متغیر بود و شماری از آنها به صورت آنچه که امروز ریاضیدانان طرح­های "شبه بلورین" یا "طرح­های فرانما" می­نامند، طراحی می­شدند. این طرح­ در غرب برای اولین بار از سوی راجر پنرُز در اوائل دهه هفتاد معرفی شد و به همین دلیل نام وی برای معرفی طرح به کار می­رود.

طرح "شبه بلورین" با کارگذاشتن مجموعه­ای از واحدها در کنار هم با الگوئی قابل پیش­بینی است اما برخلاف کاشی­های معمول کف اتاق به صورت منظم تکرار نمی­شود. این طرح قرینگی چرخشی ویژه­ای مانند شکل­های پنج­گوشه یا ده­گوشه ایجاد می­کند که در طراحی­های متناوب دیده نمی­شود. قبل از پژوهش نشریه "Science" که آقای لو، که دوره دکترای فیزیک را می­گذراند با آقای اشتاینهارت، که یک دانشمند کیهان­شناس است، برای یافتن "شبه بلورین" در طبیعت همکاری کرده بود. آقای لو ضمن سفر به ازبکستان در دیدار از یک بنای اسلامی قرون وسطی نقش و نگارهای ده­گوشه­ای را در بنا مشاهده کرد. دیدن این نقوش او را به فکر یافتن و تحقیق در مورد کاشی­کاری­های "شبه بلورین" در قلمرو جهان اسلامی انداخت. همین، انگیزه­ای برای اجرای یک پروژه تحقیقاتی جدید شد. وی پس از بازگشت به هاروارد، عکس­های آثار هنری، بناها و طومارهای معماری مربوط به ایران، ترکیه، افغانستان، عراق و سایر کشورهای جهان اسلامی را مطالعه کرد و دریافت که معماران، خطوط و طرح‌های کلی کاشی­های پنج­گره را در این طومارها می­کشیده­اند –طومارها راهنمای سایر معمارانی بود که نزد استادکاران آموزش می­دیدند. نمونه­ای از طومار تیموری-ترکمن سده پانزدهم اکنون در موزه کاخ توپقاپی در استانبول نگهداری می­شود.

آقای لو می­گوید : "این حقیقت که ما می­توانیم مجموعه­های متعددی از کاشی­ها را با طراحی­های گوناگون مهندسی در نقاط مختلف جهان اسلان تنها با مشاهده و بررسی یک مجموعه از کاشی­ها توضیح دهیم، تصویر جهان­شمول بسیار فوق­العاده­ای را ارائه می­دهد." این پژوهشگران در ادامه مطالعات خود نشان داده­اند که چگونه معماران اسلامی در سال 1453 با کاشی­های گره، الگوها و قالب­هائی را با لبه­های متداخل در دو اندازه متفاوت ساخته­اند که به شکل الگوهای تقریبا کامل "شبه بلورین" هستند. چنین دستاوردی نشانگر اسلوب­های ریاضی­ای بود که تا 500 سال برای غربیان ناشناخته بود.

 انجمن پیشبرد علوم امریکا بزرگترین جامعه علمی همگانی در جهان و ناشر نشریه “Science” است. این انجمن در سال 1848 تاسیس شد و با 262 جامعه وابسته و آکادمی­های علوم همکاری می­کند و برای 10 میلیون نفر مکاتبه دارد. نشریه Science بیش از هر مجله همطراز علمی دیگر در جهان مشترک دارد و شمار خوانندگان آن غالب بر یک میلیون نفر است. برای کسب تازه­ترین اخبار پژوهشی، می­توانید به سایت "یورک آلرت" متعلق به انجمن پیشبرد علوم امریکا که پیشتاز پایگاه‌های اینترنتی خبرهای علمی است مراجعه کنید.
 


کنفرانس‌های داخلی
1 2 3 4 5
آخر بعدی
کنفرانس‌های بين‌المللی
1 2 3 4 5
آخر بعدی
مباحث ویژه رياضی
1 2 3
آخر بعدی
Instant maths ideas

A COMPREHENSIVE GUIDE TO Factorial Two-Level Experimentation

Operations Research