مصرف گاز
مقدمه:
کشور ما جزء کشورهايي است که در اسراف منابع انرژي درجهان مشهور است و مقام دوم در دنيا را دارد. ما بهطور متوسط هشت برابر متوسط يک کشور سردسير جهان انرژي مصرف ميکنيم. يکي از بزرگترين دلايلي که اين اسراف را در فرهنگ ما رواج دادهاست ممکن است سياست دادن يارانه يا سوبسيد براي مصرف انرژي باشد. مثلا قيمت صادراتي هر متر مکعب گاز تقريبا 400 تومان است در صورتيکه ما براي آن 10 تومان پرداخت ميکنيم. يعني 390 تومان در هر متر مکعب يارانه ميگيريم. در مصرف برق و فراوردههاي نفتي نظير بنزين هم اوضاع مشابهي وجود دارد. اگر هدف از اين سياستها کمک به طبقه محروم باشد واضح است که اين کمک به افرادی که تعداد خانههاي آنها بيشتر و بزرگتراست و احتمالا باغهايي با استخرهاي آب گرم هم دارند! بيشتر تعلق میگيرد. و مهمتر قيمت بسيار کم اين کالاها براي مردم ما، فرهنگ استفاده بيرويه آنها را بههمراه داشته است. مثلا در کشورهاي ديگر، حتي کشورهاي پيشرفته در فصل سرما پوشش لباس افراد در خانه بيشتر از پوشش لباس افراد در خانههاي ماست. ما به جاي پوشيدن لباسهاي ضخيمتر، بخاريها را زياد ميکنيم و وقتی خانه زياد گرم شد به جای کم کردن حرارت، پنجرهها را باز میکنيم، چون قيمت واقعي سوخت را نميپردازيم و از همينرو توجهي به ارزش واقعي آن نداريم! به همين دليل طبق آمارهاي گرفته شده، در فصول سرد دماي خانههاي ما به طور متوسط 6 درجه سانتيگراد از متوسط دماي خانههاي دنيا گرمتر است. موارد ديگري مانند عدم توجه به عايقبندي صحيح و کامل درب و پنجره منازل نيز به اين اتلاف و اسراف کمک ميکند و همه اين عوامل باعث شده است تا ما شش برابر متوسط دنيا گاز مصرف کنيم! بهنظر ميآيد به جاي دادن يارانه، بهتر بود مثل همه کشورهاي پيشرفته در دنيا قيمت واقعي آن محاسبه و اخذ ميشد و پول آن بهشکل برنامهريزي شدهاي صرف توسعه اقتصادي کشور و رشد درآمد سرانه افراد ميگرديد تا از طرفي همه خانوادهها مبالغ واقعي را پرداخت کنند و از طرف ديگر استفاده صحيح از اين کالاي ارزشمند و هدر ندادن آن بين مردم رواج پيدا ميکرد.
_________________________________
منابع:
توجه: در اين تمرينها میخواهيم با انجام محاسباتي با ابعاد اين سياست و مصرف بيرويه گاز در فصل سرما آشنا شويم. با کمک ساير اعضاي خانواده روي موضوعات زير کار کنيد و ايدههايي براي کاهش اين مشکل در کشور ارايه دهيد و پاسخ را برای ما ارسال نمايئد.
توجه کنيد که عوامل و پارامترهای ديگری را نيز میتوان مطرح کرد و تأثير آنها را در نظر گرفت که برای سادگی مسئله از آنها صرفنظر شده است. (چگونه میتوان عوامل ديگر و ميزان تأثير آنها را شناخت؟)
فرض کنيد متوسط مساحت خانههاي يک شهر در کشورمان 140 مترمربع و هر خانه ماهانه 150 مترمکعب گاز مصرف کند. تعداد خانههاي اين شهر را نيز 100هزار واحد فرض کنيد. محاسبه کنيد در هر ماه چه مبلغي يارانه براي مصرف گاز به اين شهر داده ميشود.
ميدانيم در اين شهر روزانه 110 هزار متر مکعب کمبود گاز وجود دارد. از طرفي گفتيم که بهدليل استفاده بيرويه و بيارزش بودن اين ماده در فرهنگ ما، دماي خانههاي ما به طور متوسط 6 درجه سانتيگراد از متوسط دماي خانههاي دنيا گرمتر است. فرض کنيد براي هر درجه گرمتر نگه داشتن هر خانه، متوسط 02/0متر مکعب گاز در ساعت مصرف ميشود. محاسبه کنيد در فصل سرما به همين واسطه روزانه چه مبلغي پول در اين شهر از بين ميرود؟ ساکنين شهر دماي خانهها را چه مقدار بايد کاهش دهند تا مشکل کمبود گاز حل شود؟
ميخواهيم فرمولي را طراحي کنيم که خانوادههايي که زياد مصرف ميکنند (کساني که در مصرف بيتوجهاند!) بيشتر پول بدهند. خانهاي که مقدار مصرف آن طوري باشد که بتواند دماي خانه خود را حداکثر مطابق با متوسط دماي خانههاي جهان نگه دارد، هر متر مکعب گاز مصرف شده برايش همان مبلغ 10 تومان محاسبه شود. اگر در اين حالت حداکثر گاز مصرف شده را a بناميم، ابتدا a را محاسبه کنيد. حال ميخواهيم خانهاي که مقدار مصرف آن بيش از a باشد، پرداخت برايش افزايش يابد و خانهاي که بيش از 5/1 برابر a مصرف کند کل پرداخت آن با مبلغ 400 تومان براي هر متر مکعب محاسبه شود. اين فرمول را طراحي کنيد.
کسي که خانهاش 200 است و اطراف شهر زندگي ميکند ممکن است از نظر اقتصادی از کسي که خانهاش 100 متر است ولي در مرکز شهر زندگي ميکند بيشتر تحت فشار باشد، و ممکن است محاسبات فرمول طراحي شده در تمرين سه برايشان منصفانه نباشد. فرض کنيد موقعيت محل خانه که ميتواند عددي بين يک تا ده در نظر گرفته شود (يک يعني خانه در محلي بسيار ارزانقيمت است و ده يعني خانه در محلي بسيار گرانقيمت است) بههمراه متراژ خانه در اختيار است. اين دو عدد را طوري در فرمول تمرين سه لحاظ کنيد که انصاف بيشتر رعايت شود. فرمول خود را مجددا طراحي و توضيحات خود را براي اينکه بگوييد چرا فرمول منصفانه است، بنويسيد.
پاسخهاي خود را تا روز اول دی ماه 1388 به آدرس الکترونيکی info@mathhouse.org و يا به آدرس خانه رياضيات اصفهان؛ ارسال نماييد.
پيروز باشيد
