توجه : خانه رياضيات اصفهان هيچ نماينده‌ رسمي و شعبه ديگري ندارد. در صورت مشاهده چنين مواردي، درخواست مي‌شود تا از طريق تلفن 36692013 با خانه رياضيات اصفهان هماهنگ نمائيد.

آمار سایت
Stat
آشنایی با نمونه‌هایی از مسائل جالب تاریخ ریاضیات اسلامی

آشنایی با نمونه هایی از مسائل جالب تاریخ ریاضیات اسلامی
نرگس عصارزادگان

فایل مقاله به زبان فارسی   


مقدمه: 
چرا توجه به تاریخ ریاضی در آموزش ریاضی اهمیت دارد؟ شاید این پرسش بسیاری از معلمان ریاضی باشد.
استفاده از تاریخ ریاضی در آموزش می‌تواند به چند دلیل اهمیت داشته باشد که در زیر به تعدادی از آن‌ها اشاره می‌شود:

  1. به افراد اجازه می‌دهد تا فرایندهای ریاضی حل مسأله و ساختن برهان‌ها را تجربه کنند؛
  2. درک ماهیت ریاضی یعنی این مطلب که ریاضیات هیچگاه پایان نمی‌یابد و همیشه ایده‌هایی برای بسط وجود دارد را گسترش می‌دهد؛
  3. افراد مشاهده می‌کنند که پایان یک کار ریاضی توسط یک ریاضیدان می‌تواند نقطۀ آغاز مطالعات بعدی در ریاضی باشد، یعنی به روند توسعه‌ای ریاضیات پی می‌برند؛
  4. بررسی کارهای ریاضی‌دانان ایرانی باعث افزایش اعتماد به نفس فراگیرندگان می‌شود؛
  5. انگیزه و شوق مطالعه در ریاضیات در افراد افزایش می‌یابد.

اشاره به تاریخ ریاضی در کتاب‌های درسیِ دوره‌ها و پایه‌های مختلف در کشور ما منحصر به معرفی یک ریاضیدان و یا چاپ عکس ریاضیدان‌ها پشت جلد کتاب‌های درسی است. از این‌رو، علی رغم داشتن پیشینۀ غنی در ریاضیات اسلامی و ایرانی فارغ التحصیلان مدارس ما کمترین اطلاعاتی در رابطه با روند شکل‌گیری و پیشرفت ریاضیات در ایران و جهان ندارند. بنابراین ضروری است جهت آشنا کردن معلمان و دانش‌آموزان با زمینه‌هایی که می‌تواند در ارتباط با استفاده از تاریخ ریاضی در آموزش مؤثر باشد اقداماتی صورت پذیرد. این اقدامات می‌تواند در حوزه‌های زیر انجام شود:

  1.  کار کردن با منابع اصلی تاریخی (که می‌تواند شامل تصاویر یا کپی متن اصلی کتاب‌ها باشد)؛
  2.  کاربرد روش‌ها یا الگوریتم‌های قدیمی (برای مثال الگوریتم یافتن اعداد تام، متحابه و ...)؛
  3.  استفاده از ریاضیات بازآفرینی شده ( Recreational Mathematics)؛
  4.  استفاده از ریاضیات قومی؛
  5.  اجرای بازی‌های ریاضی، معماها و ریاضیات سرگرم کننده که در تاریخ ریاضی یافت می‌شود؛
  6.  ریشه‌یابی نامگذاری مفاهیم ریاضی (برای مثال ریشه نامگذاری log چیست)؛
  7.  بررسی روند کشف و شکل گیری مفاهیم ریاضی (برای مثال انتگرال)؛
  8.  بررسی ارتباط‌های تاریخی ریاضی با سایر علوم؛
  9.  بررسی رابطۀ هنرهای اسلامی به ویژه کاشی کاری با هندسه؛

در نوشته‌ای که پیش رو دارید به دو نمونه مسئلۀ جالب توجه از تاریخ ریاضی ایرانی/ اسلامی اشاره شده است.

الف) تقسیم یک زاویۀ قائمه به پنج زاویۀ مساوی تنها با استفاده از پرگار و خط کش غیرمدرج

تقسیم یک زاویه قائمه به پنج زاویۀ هجده درجه با استفاده از خط کش غیرمدرج و پرگار در گذشته برای رسم گره‌های مربوط به الگوهای کاشی‌کاری و هنرهای اسلامی به کار می رفته است. یکی از آن الگوها که «رز ده پر» نام دارد در شکل 1 عرضه شده است. روش رسم و ایده‌های مربوط به حل این مسألۀ جالب از تاریخ ریاضیات ایرانی/ اسلامی گرفته شده است. تمامی شکل‌ها توسط نویسنده به ہوسیلۀ نرم افزار هندسی Geometer's Sketchpad (GSP) رسم شده است.
 

 

شکل1. گره رز ده پره

 


 

آشنایی با نمونه‌هایی از مسائل جالب تاریخ ریاضیات اسلامی

 An Example of Using the History of Iranian Mathematics for the
Math Classroom

نرگس عصارزادگان

فایل به زبان لاتین مقاله

 Dividing a right angle into five equal angles with only a straightedge and a compass is used to construct particular tiling patterns in Islamic arts, and one of these patterns is presented in figure 1 (10- petal rose construction). The methods and ideas that I explain in this paper were obtained from Iranian math history (Jazbi, S. A. (translator), Applied Geometry, appendix2. Soroush Press, ISBN 964 435 2017, Tehran 1997). All figures have been created by the author using the Geometer’s SketchPad (GSP) software program. These samples have been used at the Isfahan Math House (IMH) in workshops for teaching math history to secondary students and mathematics teachers.I

 


کنفرانس‌های داخلی
1 2 3 4 5
آخر بعدی
کنفرانس‌های بين‌المللی
1 2 3 4 5
آخر بعدی
مباحث ویژه رياضی
1 2 3
آخر بعدی
Instant maths ideas

A COMPREHENSIVE GUIDE TO Factorial Two-Level Experimentation

Operations Research